Chú trọng bảo hộ sản phẩm chủ lực thương hiệu ‘Huế’: Biến di sản thành tài sản

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế đặt ra phương châm “biến di sản thành tài sản, biến danh hiệu thành thương hiệu”. Đồng thời, họ đề xuất, hỗ trợ và thúc đẩy việc bảo hộ nhiều nhãn hiệu cộng đồng cho các sản phẩm chủ lực mang thương hiệu “Huế”, nhằm phát huy giá trị danh tiếng và gia tăng giá trị kinh tế của khu vực.

Huế, từng là kinh đô lịch sử của Việt Nam, tỏa sáng với vẻ đẹp quyến rũ và sâu sắc bản sắc văn hóa. Nơi đây thịnh vượng với nguồn lực nội sinh phong phú, do tinh hoa và tài năng đồng lòng hội tụ. Các dự án và sáng kiến của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế đã mang lại nhiều sản phẩm biểu trưng đặc trưng cho vùng đất này, thúc đẩy cố đô và nhân dân vùng này vươn lên một tầm cao mới về giá trị thương hiệu.

Để di sản thành… tài sản

Những nghệ nhân tài ba tại Huế đã sáng tạo và truyền đạt kỹ năng của mình để tạo ra những sản vật độc đáo từ vùng đất giàu bản sắc văn hóa. Tuy nhiên, hơn mười năm trước, Thừa Thiên Huế vẫn chưa có thương hiệu nổi bật trong danh sách các thương hiệu có giá trị cao nhất của Việt Nam, mặc dù có nguồn lợi tự nhiên và văn hóa đặc biệt.

Trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt, các thương hiệu cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Để tăng cường giá trị và sự nổi tiếng, các sản phẩm cần được bảo hộ sở hữu công nghiệp, giúp tạo ra tác động tích cực và tăng cường uy tín cho thương hiệu.

Các dự án Khoa học và Công nghệ cấp quốc gia và cấp tỉnh gần đây đã đóng góp đáng kể vào việc cải thiện chất lượng của các sản phẩm chủ lực, giúp khôi phục danh tiếng và tăng cường sức cạnh tranh. Đồng thời, các dự án này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ người tiêu dùng khỏi hàng giả, hàng nhái tràn lan trên thị trường.

Ví dụ, Thanh Trà Huế từng được biết đến là một đặc sản danh tiếng, liên quan đến lễ Cung tiến Thanh Trà dưới thời triều Nguyễn. Cùng với các bãi bồi ven sông Hương, sông Bồ, và sông Ô Lâu, những khu vườn xanh tươi ban tặng loại quả tép thon nhỏ, mềm mịn, ngọt ngào với vị chua nhẹ, không the, không đắng.

Ngược với danh tiếng, trước đây thị trường tiêu thụ của loại trái cây được ví như “nữ hoàng” của cố đô này đã trải qua những thời kỳ khá “bất ổn”, khiến người tiêu dùng, đặc biệt là du khách, gặp khó khăn trong việc phân biệt Thanh Trà Huế chính gốc.

Bà Lê Thị Lan Dung, Chủ tịch Hội Thanh Trà tỉnh Thừa Thiên Huế, người có gốc từ cây Thanh Trà, đã nỗ lực lan toả tình yêu dành cho Thanh Trà tới tất cả các hội viên. Với sự hỗ trợ từ các dự án Khoa học và Công nghệ, bà Dung đã được đào tạo về việc sử dụng nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý. Trong tâm hồn của mình, bà luôn khao khát giữ vững “bản sắc” của Thanh Trà chính gốc.

Bà Dung chia sẻ: “Hiện tôi đang trồng một vườn giống Thanh Trà Huế vì lo ngại sau này Thanh Trà Huế có thể bị lai ghép, mất đi bản sắc”.

Với sự hỗ trợ từ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, Thanh Trà Huế đã được nghiên cứu sâu về tình trạng sản xuất, bản sắc lịch sử, và người dân vùng trồng để đưa ra cơ sở khoa học, thực tiễn triển khai đăng ký bảo hộ Chỉ dẫn địa lý. Các thành viên của Hội Thanh Trà Huế ngày nay đã tự tin tiến xa hơn thông qua việc tham gia Lễ hội Thanh Trà, các siêu thị, và phát triển các dòng sản phẩm chế biến từ Thanh Trà: mứt, rim, rượu Thanh Trà.

Ông Võ Trần Tuấn Hưng, Chủ tịch Hội Nông dân phường Thủy Biều, cho biết: “Trên toàn tỉnh hiện có 77 hộ được cấp sử dụng chỉ dẫn địa lý Thanh Trà Huế, riêng tại phường Thủy Biều có 20 hộ trong tổng số 800 hộ trồng Thanh Trà. Những hộ này đều được hướng dẫn trồng theo phương pháp VietGap, đảm bảo chất lượng và quy mô trồng từ 1500 – 8000m2”.

Như những sản phẩm chủ lực khác của tỉnh, sản phẩm Hoàng Mai cũng vừa được cấp bảo hộ Chỉ dẫn địa lý “Huế” gần đây với 114 thành viên đăng ký sử dụng, mang lại sự thịnh vượng kinh tế cho các nghệ nhân, người trồng và kinh doanh Hoàng Mai Huế.

Chủ tịch Hội Hoàng Mai Huế, ông Trương Tuấn Anh, chia sẻ: “Hiện thị trường giao thương của loại cây này trở nên rất sôi động với sự quan tâm của người chơi Hoàng Mai từ cả ba miền đất nước. Dịp Tết Giáp Thìn 2024, có những đơn hàng đưa Hoàng Mai Huế sang Mỹ, mở ra những triển vọng lớn cho loại cây chủ lực này”.

Ẩm thực Huế chiếm tới 1700/3000 món ăn trong kho tàng ẩm thực Việt Nam. Bún bò Huế đã được Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận là một trong 12 món ăn Việt mang giá trị ẩm thực châu Á. Tuy nhiên, để thưởng thức một bát bún bò Huế đúng vị, nguyên bản vẫn cần sự tìm hiểu kỹ lưỡng. Hơn nữa, mặc dù là một đặc sản ngon của vùng, nhưng bún bò Huế vẫn chưa thực sự tạo ra giá trị kinh tế cao.

Năm 2016, UBND tỉnh đã thiết lập quyền sở hữu Nhãn hiệu chứng nhận “Bún bò Huế”. Nhãn hiệu này nhằm mục đích chứng nhận đặc tính của sản phẩm và dịch vụ nhà hàng, cung cấp đồ ăn là bún bò Huế, giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm, dịch vụ đạt tiêu chuẩn của Hiệp hội Du lịch tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Sự nhận thức về giá trị tài sản trí tuệ của đặc sản này dần được nâng cao, và Bún bò Huế đã xuất hiện trong các tour du lịch ẩm thực và bữa ăn của học sinh Nhật Bản.

Bún Cẩm của bà Trần Thị Lệ Cẩm hiện là một trong những thương hiệu đầu tiên được đăng ký sử dụng nhãn hiệu chứng nhận “Huế”. Giá bán tăng lên từ 20 đến 30% so với nhãn hiệu thông thường do lượng du khách tăng nhanh. Bên cạnh việc giữ nguyên hương vị truyền thống, bà Cẩm tự tin trong việc cải thiện cách phục vụ, trang trí bàn ghế sang trọng, và tạo dấu ấn thương hiệu với bảng hiệu và logo Bún bò Huế được cấp bằng sáng chế, tạo niềm tin cho thực khách.

Nón lá Huế đã sớm nhận được chứng nhận chỉ dẫn địa lý từ Cục Sở hữu trí tuệ cách đây 13 năm, và đã thành công trong việc quảng bá hình ảnh Huế rộng rãi nhất trong số các sản phẩm làng nghề truyền thống Huế hiện nay.

Hàng triệu chiếc nón được bán ra mỗi năm, biến nón lá Huế không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn là thương hiệu sản phẩm văn hóa đặc sắc. Việc được bảo hộ thương hiệu đã giúp nón lá Huế tăng tầm vị thế trong thực hành nghề truyền thống, từ đó khai thác giá trị di sản và phục vụ cho việc phát triển du lịch.

Cùng với các dự án như “Xây dựng, quản lý, phát triển chỉ dẫn địa lý Huế cho sản phẩm Hoàng Mai, Thanh Trà của tỉnh Thừa Thiên Huế” và nhiều dự án Khoa học và Công nghệ khác như “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận Huế – Kinh đô ẩm thực cho các đặc sản ẩm thực của tỉnh Thừa Thiên Huế”, “Chợ quê cầu ngói Thanh Toàn”, “Hương xưa – Làng cổ Phước Tích”, hay dự án “Tạo lập, bảo hộ, quản lý nhãn hiệu tập thể đối với sản phẩm Trầm Hương Thủy Xuân”, và “Đệm bàng Phò Trạch”…

Từ những dự án trên, sản phẩm chủ lực, các làng nghề, và điểm đến du lịch của tỉnh đã được đẩy mạnh thương hiệu Huế lên, tăng cường uy tín và giá trị, đồng thời mở ra cơ hội lớn hơn trên thị trường quốc gia và quốc tế.

Để nhãn hiệu cộng đồng gắn với địa danh Huế phát huy sức mạnh

TS Hồ Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế, nhấn mạnh: “Để tận dụng hiệu quả nhãn hiệu cộng đồng, cần phát triển đội ngũ đăng ký sử dụng nhãn hiệu, mở rộng phạm vi quảng bá và tích cực kết nối với thị trường tiêu thụ.”

Theo Chủ tịch hội nông dân phường Thuỷ Biều, hiện nay, phường có 8 hộ tham gia phục vụ tour du lịch cộng đồng với nhiều hoạt động đạp xe thăm vườn, làm mứt, nấu rượu Thanh Trà Huế, vẽ tranh… gắn với cuộc sống của người dân Lương Quán, Nguyệt Biều được du khách đến từ Châu Âu yêu thích trải nghiệm.

Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng và lợi thế, việc khai thác quyền sở hữu tài sản trí tuệ nhãn hiệu cộng đồng vẫn còn nhiều thách thức và hạn chế. Mặc dù đã được bảo hộ từ sớm, nhưng việc khai thác quyền sở hữu tài sản trí tuệ nhãn hiệu cộng đồng vẫn còn mới mẻ với người dân sản xuất và kinh doanh.

Năm 2013, Tôm chua Huế đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng chứng nhận nhãn hiệu tập thể và đưa vào quản lý, sử dụng. Sở Khoa học và Công nghệ đã tiến hành nghiên cứu về giới hạn an toàn thực phẩm, cung cấp cơ sở pháp lý để xử lý những cơ sở cố tình gian lận thương mại, góp phần xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, bên cạnh nhãn hiệu tập thể, vẫn tồn tại nhiều nhãn hiệu thông thường trôi nổi, chỉ vì mục đích lợi nhuận mà bán loại tôm chua có thể bảo quản lâu ngày, giá rẻ, gây ảnh hưởng đến danh tiếng chung.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Tôm chua Huế, Tôm chua Huế chỉ được bảo hộ về thời gian bảo quản ngắn và khó đi xa. Hiệp hội đã sớm thành lập ban quản lý chất lượng sản phẩm tôm chua và đặt ra điều kiện dán nhãn hiệu Tôm chua Huế. Tuy nhiên, việc liên kết giữa các hội viên lại gặp nhiều khó khăn. Nhiều hội viên tham gia họp, hội nghị nhưng sau đó chỉ tập trung vào công việc của mình, làm mất đi tính đồng đội, và việc kêu gọi họp mặt cũng trở nên khó khăn hơn.

Hành vi vi phạm quyền sở hữu công nghiệp thông qua việc sử dụng tên miền và tên các trang mạng xã hội đối với nhãn hiệu chủ lực mang thương hiệu Huế là một vấn đề tinh vi và phức tạp, nhưng chưa được phát hiện sớm để có thể ngăn chặn triệt để.

Để giải quyết tình hình này, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất nhiều nhóm giải pháp: từ việc đồng bộ hoá quy hoạch vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất, đến việc nâng cao chất lượng và quảng bá phát triển thương hiệu một cách bền vững. Điều này yêu cầu sự tham gia của cả hệ thống chính quyền, người sản xuất và chủ sở hữu các nhãn hiệu cộng đồng.

Để tạo ra sản phẩm đột phá, cần có chính sách thu hút thế hệ trẻ tham gia, cũng như chủ động trong việc tiếp cận và ứng dụng Khoa học và Công nghệ để kế thừa và phát triển công nghiệp của lớp nghệ nhân cao tuổi.

Phó Bí Thư thường trực Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, Phan Ngọc Thọ, rõ ràng khẳng định: “Để trong tương lai, những nét đẹp văn hóa, cây cỏ, quả cải, cùng những món ăn ngon trở thành những thương hiệu lớn, chúng ta cần phải bắt đầu xây dựng từ ngay bây giờ, với sự quyết tâm và nỗ lực từ lãnh đạo của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, sự hỗ trợ từ Sở Khoa học và Công nghệ, cùng với sự đóng góp của các nhà nghiên cứu”.

Thừa Thiên Huế đã xác định rằng văn hóa là nền tảng, và khoa học cùng công nghệ là “bệ phóng” để phát triển kinh tế và xã hội. Bằng cách thực hiện chiến lược ưu tiên bảo hộ sản phẩm chủ lực mang thương hiệu Huế, tỉnh đã biến sức mạnh mềm tri thức địa phương thành một nguồn lực quan trọng, tạo đòn bẩy để thúc đẩy các giá trị di sản trí tuệ trở thành tài sản phát triển.

Cảm ơn bạn đã đọc bài tổng hợp của ISAO

Nguồn: sohuutritue.net.vn